Pompalı mı, pompasız mı? Kararı basınç verir
Pompa gereksiz bir masraf mı, yoksa cihazın verimi için şart mı? Şebeke basıncının membran üzerindeki etkisi, pompanın getirdikleri ve götürdükleri.
Kısa cevap
Şebeke basıncı yeterli ve düzenliyse pompasız cihaz sorunsuz çalışır. Basınç düşükse ya da saate göre değişiyorsa pompalı model tankı daha hızlı doldurur, daha az atık su üretir ve membrandan daha iyi arıtılmış su alınmasını sağlar. Doğru karar tahminle değil, musluk girişinde yapılan basınç ölçümüyle verilir.
Arıtma cihazı satışında en sık duyulan iki uç cümle şunlardır: "Pompaya gerek yok, boşuna para vermeyin" ve "Pompasız cihaz işe yaramaz." İkisi de yanlış olabilir. Doğru cevap evinizin su basıncında saklıdır.
Membran neden basınç ister
Ters ozmozda suyu membranın temiz tarafına iten güç şebeke basıncıdır. Membranın karşısında ise suyun doğal olarak mineralli tarafa geçme eğilimi, yani ozmotik basınç vardır. Membrandan geçen temiz su miktarı, uygulanan basıncın bu karşı kuvvetten ne kadar fazla olduğuna bağlıdır.
Pratikte bunun üç sonucu vardır. Basınç düştükçe:
- Üretim azalır. Tank daha yavaş dolar.
- Atık su oranı artar. Membrandan geçemeyen su gidere gider.
- Arıtma kalitesi düşer. Membran tuzları daha az verimle ayırır; cihaz çıkışındaki TDS değeri yükselir.
Ayrıca tank doldukça içindeki hava sıkışır ve membranın karşısına bir de tank basıncı eklenir. Basıncı zaten düşük bir evde tank dolmaya yaklaştıkça üretim neredeyse durma noktasına gelir.
Hangi basınçta pompa gerekir
Ev tipi membranların performans değerleri, üretici kataloglarında belirli bir test basıncında verilir; bu basınç çoğu evin şebeke basıncından yüksektir. Sektörde yaygın pratik, giriş basıncı yaklaşık 3 barın altında kalan evlerde pompa kullanılmasıdır. Kesin eşik membrana ve suyun TDS değerine göre değişir.
Basınç tek bir ölçüm değildir. İskenderun'da yüksek katlarda ve tepe mahallelerde basınç akşam saatlerinde, herkesin su kullandığı zamanlarda düşer. Sabah ölçülen iyi bir değer akşam aynı olmayabilir.
Pompanın getirdikleri
- Hızlı dolum: Tank kısa sürede dolar, kalabalık evlerde akşam yetmezliği azalır.
- Daha az atık su: Membran daha verimli çalıştığı için gidere giden oran düşer.
- Daha iyi su: Cihaz çıkışındaki TDS daha düşük olur.
- Daha uzun membran ömrü: Membran yüzeyinin daha iyi yıkanması tıkanmayı azaltabilir.
Pompanın götürdükleri
- Elektrik ihtiyacı: Lavabo altında priz gerekir. Pompa yalnızca tank dolarken çalışır; tüketimi genellikle düşüktür.
- Ses: Pompa çalışırken hafif bir uğultu duyulur. Gece sessizliğinde mutfakta fark edilebilir.
- Ek arıza noktası: Pompa, basınç şalteri ve adaptör, pompasız cihazda olmayan parçalardır.
- Fiyat: Cihaz biraz daha pahalıdır.
Elektrik gerektirmeyen seçenek: hidrolik pompa
Bazı sistemlerde elektrikli pompa yerine, atık suyun enerjisini kullanarak tanktaki basıncın membranı engellemesini azaltan hidrolik (permeate) pompalar kullanılır. Bu pompalar şebeke basıncını artırmaz; bu yüzden basıncı çok düşük evlerde elektrikli pompanın yerini tutmaz. Ama basıncı sınırda olan evlerde atık suyu ve dolum süresini iyileştirmenin elektriksiz bir yoludur.
Karar tablosu
| Evinizin durumu | Öneri |
|---|---|
| Basınç günün her saatinde güçlü, suyun TDS değeri orta | Pompasız yeterli |
| Basınç sınırda ya da akşamları düşüyor | Pompalı ya da hidrolik pompalı |
| Depodan cazibeyle beslenen ev, yüksek kat, tepe mahalle | Pompalı |
| Suyun TDS değeri yüksek (çok kireçli ya da kuyu suyu) | Pompalı daha verimli |
| Hidroforlu bina, basınç çok yüksek ya da dalgalı | Pompa gerekmez; basınç düşürücü gerekebilir |
Sık yapılan hata: yanlış teşhis
Az su veren her cihazın pompaya ihtiyacı yoktur. Aynı belirtiyi tıkanmış bir sediment filtresi, havası inmiş bir tank ya da kısılmış bir giriş vanası da verir. Pompa eklemeden önce bu üç noktanın kontrol edilmesi gerekir. Belirtilere göre olası nedenleri arıza rehberimizde tablo hâlinde topladık.
Kendi evinizin durumunu görmek için cihaz seçicide basınç sorusunu cevaplayabilir ya da evinizde ücretsiz basınç ölçümü isteyebilirsiniz.
Kaynaklar
- NSF International. NSF/ANSI 58 — efficiency and recovery rating requirements for RO systems.
- Minnesota Department of Health. Home Water Treatment: Reverse Osmosis.
- U.S. EPA. Point-of-Use Reverse Osmosis Systems — technical guidance.
Kaynaklar en son tarihinde kontrol edildi. Hata görürseniz bize bildirin.
