Japonya'da su ve alkali cihazlar — Reklamlarda anlatılmayan gerçek

Türkiye'de alkali su cihazları satılırken en sık duyulan cümle şudur: "Japonya'da bu cihazlar hastanelerde kullanılıyor." Bu cümlede küçük bir gerçek payı var; ama anlatılış biçimi çoğu zaman gerçeği aşıyor. Bu yazıda Japonya'da suyun ve bu cihazların gerçekte nasıl düzenlendiğini anlatıyoruz.

Japonya'nın musluk suyu

Önce bağlamı kuralım. Japonya, musluk suyunun doğrudan içilebildiği az sayıdaki ülkeden biri. Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı içme suyu için onlarca parametreyi kapsayan bağlayıcı kalite standartları belirliyor ve bu standartlar düzenli olarak güncelleniyor.

Tokyo gibi büyük şehirlerde su idareleri, klasik arıtmanın üzerine ozon ve biyolojik aktif karbon gibi ileri arıtma aşamaları ekledi. Amaç yalnızca güvenli değil, tadı ve kokusu da iyi bir su sunmaktı; çünkü nehir kaynaklı sulardaki küf kokusu gibi estetik sorunlar tüketicinin şebekeden uzaklaşmasına yol açıyordu.

Buradan çıkan ilk ders şu: Japonya'da evde arıtma kullanımının yaygın olması, şebeke suyunun güvensiz olmasından değil, tat ve tercih meselesinden kaynaklanır.

Alkali iyon su cihazları neden "tıbbi cihaz"?

Japonya'da elektroliz yoluyla alkali su üreten ev tipi cihazlar (アルカリイオン整水器), İlaç ve Tıbbi Cihazlar Kanunu kapsamında kontrollü tıbbi cihaz sınıfında düzenleniyor. Bu, reklamların öne çıkardığı gerçek kısım.

Ancak iki önemli ayrıntı genellikle atlanıyor:

1. Onaylanan kullanım dar. Bu cihazlar için kabul edilen etki, belirli sindirim sistemi şikâyetlerinin hafifletilmesiyle sınırlı. Kanser, diyabet, yaşlanma, "vücudun asitliği" ya da genel bağışıklık üzerine bir onay söz konusu değil.
2. Tıbbi cihaz olmak, düzenleme demektir. Japonya'da bu sınıflandırma üreticiye güvenlik ve etiketleme yükümlülükleri getirir ve reklamda söylenebilecekleri sınırlar. Yani sınıflandırma, pazarlamayı serbest bırakmaktan çok kısıtlar.

Klinik çalışmalar ne gösteriyor

Japonya'da yapılan bazı küçük ölçekli klinik çalışmalarda, alkali iyonize su içen gruplarda karın şişkinliği ve kronik ishal gibi belirli sindirim şikâyetlerinde plaseboya göre iyileşme bildirildi. Bu çalışmalar küçük ölçekliydi ve etkinin mekanizması net değil.

Daha geniş sağlık iddiaları söz konusu olduğunda tablo farklı. 2016'da BMJ Open'da yayımlanan sistematik derleme, alkali diyet ya da alkali suyun kanseri önlediği ya da tedavi ettiği iddiasını destekleyen kanıt bulamadı. Derleme, vücudun kan pH'ını dar bir aralıkta sıkı biçimde düzenlediğini ve içilen suyun bu dengeyi anlamlı ölçüde değiştirmediğini hatırlatıyor.

Alkali cihaz bir arıtma cihazı mı?

Değil ve bu en sık yapılan karışıklık. Elektroliz cihazı suyun pH'ını değiştirir; ama kireci, nitratı ya da çözünmüş tuzları ters ozmoz gibi uzaklaştırmaz. Cihazların çoğunda ön tarafta bir karbon filtre bulunur ve arıtma işini o yapar.

Bu nedenle kireçli ya da kuyu kaynaklı bir suyu olan bir ev için alkali cihaz, doğru sorunun cevabı değildir. Önce suyu arıtmak, ardından tercih meselesi olarak pH'la ilgilenmek daha mantıklı bir sıralamadır.

Japonya'dan alınacak asıl ders

Japonya örneğinde bizim için değerli olan cihaz değil, yaklaşım:

• Standart koymak. Neyin ölçüleceği ve sınırın ne olduğu açıkça belirleniyor.
• İddiayı düzenlemek. Sağlık iddiası taşıyan cihaz, kanıt yükümlülüğüne tabi.
• Tadı ciddiye almak. İnsanlar suyun tadını sevmezse şebekeden uzaklaşır ve daha pahalı alternatiflere yönelir.

İskenderun'da bir cihaz alırken de aynı soruları sorabilirsiniz: Bu cihaz hangi standarda göre test edildi? Satıcının söylediği etkiyi destekleyen kaynak ne? Suyumun asıl sorunu ne? Satıcıya sorulacak soruların tam listesi bu yazıda.